Hoera de vakantie! Eindelijk weer eens echt tijd om een aantal boeken te lezen. Voor mij waren ‘Het slimme onbewuste’ en ‘The Myths of Innovation’ de meest interessante uit de categorie non-fiction. Een combinatie van dingen uit deze twee boeken heeft mij aan het denken gezet over leren. Ap Dijksterhuis schrijft in zijn boeiende boek over bewustzijn in grote lijn dat ons onbewuste eigenlijk vele malen krachtiger is dan het bewustzijn met zijn beperkte verwerkingscapaciteit.

In de mythen over innovatie komt dit fenomeen ook naar voren bij de eerste mythe: innovatie als een plotseling inzicht (een eureka moment). Daarbij beschrijft Scott Berkun het voorbeeld van de appel die op het hoofd van Newton viel en hem het eureka moment gaf over de zwaartekracht. Berkun wijst er daarbij op dat aan dit plotselinge inzicht veel hard werk en studie vooraf is gegaan. Alle puzzelstukjes aan kennis vielen voor Newton pas door de trigger van de appel ineen. Daarbij werd de latente kennis uit het onbewuste naar een bewust inzicht in de zwaartekracht gepromoveerd.

Met deze constateringen over innovatie en het onbewuste is de stap naar leren snel gemaakt. Daarbij kun je constateren dat je naast formeel versus informeel leren ook kunt spreken over bewust en onbewust leren. Dit maakt discussies over de return-on-investment (ROI) van training en leren onzinnig zijn. Het rendement is namelijk niet te meten, omdat veel van het geleerde neerdaalt in het onbewuste om daar slechts door de juiste triggers weer uit haar ’slaap’ gewekt te worden. Een gewezen cursist (of diens manager) drie maanden na een training vragen wat hij/zij geleerd heeft, is dus zinloos. De lerende zelf kan zich alleen het bewust geleerde nog deels kan terughalen. En, dat is met een beetje geluk ook wat de manager in het gedrag op de werkvloer terugziet. Alles wat in het onbewuste is opgeslagen en op een later moment tot een briljante performance of zelfs een innovatie kan leiden, is niet met evaluaties en metingen te vangen. Daarmee kunnen we dus de theorie van Kirkpatrick bij het oud vuil zetten en onze pogingen staken om de ROI van opleiden te meten. Leve het onbewuste leren! Dijksterhuis beschijft dit fenomeen op erg beeldende wijze met verwijzingen naar verschillende experimenten. Interessant leesvoer voor opleidingskundigen voor 17,95 euro met een gegarandeerd uitstekende return-on-investment!

Stem of voeg toe aan: