De toenemende stroom aan publicaties over informeel leren, web 2.0 (in het algemeen) en social networking (in het bijzonder) houdt ons HRD professionals de laatste tijd enorm bezig. In vakliteratuur krijgen deze thema’s een plek, CLO Magazine staat er bol van en dan is er nog het omvangrijke online ‘college’ Connectivism dat Stephen Downes en George Siemens verzorgen. Mij bekruipt echter steeds meer het gevoel dat ik naar een herhaling van zetten zit te kijken. Natuurlijk, de web 2.0 technologie (of moeten we al van web 3.0 spreken) biedt nieuwe mogelijkheden voor online samenwerking en leren. De onderliggende concepten voor leren relateer ik echter aan mijn ervaringen op het gebied van kennismanagement van zo rond 1995. Destijds spraken we over de zogenaamde ’stock’ en ‘flow’ benaderingen van kennismanagement.
De ’stock’ benadering werd al snel omarmd door veel ICT bedrijven die er brood in zagen om zoveel mogelijk ‘kennis’ in hun databases op te slaan. De verbinding tussen de mens als kennisdragen en -producent en de opgeslagen kennis werd hierbij doorbroken. Deze benadering leidde tot digitale ‘knowledge graveyards’ met vele gigabytes dode kennis. Databases vol informatie die niet of nauwelijks gebruikt werd. Helaas stond kennismanagement in veel organisaties synoniem voor deze benadering. Dit kwam het succes van het fenomeen, op z’n zachtst gezegd, niet te goede.
Een aanpak die dichter bij innovatie en leren stond was de zogenaamde ‘flow’ benadering. De ‘flow’ benadering gaat uit van het principe dat kennis moet stromen om effectief te zijn. Hierbij spelen de verbindingen tussen kennisbronnen een centrale rol. De flow benadering is een sociale benadering van kennismanagement, waarbij samenwerking en samen leren centraal staat. Deze benadering staat voor een soort wedergeboorte met de huidige discussies rond informeel leren, social networking en web 2.0. Waar we in de 90-er jaren nog in abstracte vormen over ‘yellow pages’ (of smoelenboeken), communities en online samenwerking spraken, brengt de huidige generatie internettechnologie dit in de praktijk. Sterker nog, de theoretische concepten van destijds zijn inmiddels werkelijkheid. Het is daarbij interessant om te zien dat de kennismanagement belofte uit het recente verleden nu toch ingelost lijkt te worden. De Kenniskring Kennisorganisaties en Kennismanagement spreekt in dit verband over de derde generatie kennismanagement en dat past wel in deze tijd van internet 1.0, web 2.0 en learning 3.0.

5 responses so far ↓
1 Wytze Koopal // Nov 6, 2008 at 8:40 am
Yep, naarmate je ouder (?) wordt, schijnt het zo te zijn dat je dezelfde zaken en patronen terug ziet komen. Dat is hier ook zeker zo.
Ook Electronic Performance Support Systems (EPSS) zijn weer terug, maar nu ook onder web 2.0 label.
2 Nelleke // Nov 26, 2008 at 3:26 pm
Interessant stuk, ik ben benieuwd waar je de informatie uit je 2e en 3e alinea vandaag hebt. Ontwikkeling van kennismanagement wat betreft het Stock- en Flowprincipe. Zou je die bronnen willen mailen? Of is het stuk enkel gebasseerd op eigen ervaring?
3 roel cremer // Dec 10, 2008 at 3:06 pm
Interessant in de discussie is ook het onderwerp van de oplopende gemiddelde leeftijd van werknemers die in toenemende mate met informatie moeten werken. Wat vraagt het werk van cognitieve processen en hoe verandert cognitief vermogen tijdens de levensloop.
Dan is er nog het onderwerp van schaartste. Misschien zijn er straks wel weer genoeg werknemers maar zijn de competenties wel toerekend om kennsiwerk te kunnen uitvoeren. HRM afdeling van bedrijven zitten dan met de skillsgap: hebben we voldoende expertise in huis om het werk te kunnen doen. Hoe richten we werken-leren combinaties in? Interessante uitdaging voor de komende jaren
4 Daan Assen // Dec 10, 2008 at 3:52 pm
@ Nelleke: de principes van stock & flow in kennismanagement en organisatieleren zijn door verschillende auteurs beschreven (soms in iets andere termen. Je zou in ieder geval eens kunnen kijken naar werk van Nonaka & Takeuchi, Davenport & Prusak en Brontis.
5 Daan Assen // Dec 10, 2008 at 3:55 pm
@ Roel: binnen dit veld doen zich inderdaad interessante uitdagingen voor. Alleen al de overdracht van kennis van de mensen die de arbeidsmarkt gaan verlaten naar de jongere generaties leidt tot veel hoofdbrekens. Nieuwe werken-leren combinaties en nieuwe technologie bieden hierin zeker kansen.
Leave a Comment